VBG voorjaarsexcursie 2025: Vaartocht naar de havens en Skyline van Rotterdam

Op 10 april, zo rond 09:30 uur ’s-morgens, vonden zo’n 180 VBG’ers uit heel Nederland elkaar op een klein parkeerterrein in Lage Zwaluwe bij een eenvoudige pontonsteiger aan het Hollandsch Diep/Amer.

Gelukkig was het redelijk weer, niet te koud en droog met vooruitzicht op beter en iedereen was al in een goede stemming.

Niet lang daarna kwam de Z9, het vlaggenschip van Rondvaartbedrijf  Zilvermeeuw uit Drimmelen, in zicht en legde aan, aan het ponton.
Werkelijk een prachtig schip, ultra modern, in april 2023 in dienst genomen, volledig elektrisch aangedreven met grote ramen die alle passagiers op twee dekken en een open panoramadek, met een goed uitzicht op waters, oevers en gebouwen. Afmetingen: L= 36 m, B=7,7 m, cap. 235 pers., snelheid 17,5 km/uur, een prima snelheid voor een rondvaartboot. De inrichting is luxe, ruim en comfortabel.

Voor de liefhebbers: meer technische details worden aan het eind in dit artikel toegelicht.

De Route in kort vaarbestek

We waren ingestapt voor een rondvaart door het Zuid-Hollandse rivierengebied met als grootste plaatsen Rotterdam en Dordrecht. Het gebied maakt deel uit van de Zuid-Hollandse Delta en de stroming wordt gevoed door enerzijds de Rijn en de Maas en anderzijds door het getij van de Noordzee. De tocht leidde ons vanuit Lage Zwaluwe en passage van de Moerdijk bruggen via de Dordtsche Kil naar Dordrecht en Zwijndrecht en vandaar via de Oude Maas (Spijkenisse en Hoogvliet) naar de Nieuwe Maas (Vondelingenplaat tegenover Vlaardingen). We volgen de Nieuwe Maas richting Rotterdam tot die bij Slikkerveer overgaat in de Lek en de Noord. We gaan bij Slikkerveer stuurboord uit (rechtsaf in de vaarrichting) de Noord op richting Papendrecht en Dordrecht. Daar aangekomen splits de Noord in Beneden Merwede en Oude Maas waar we nogmaals stuurboord uit de Oude Maas op varen, om bij Zwijndrecht bakboord uit weer de Dordtsche Kil in te gaan. En daarmee is de rondvaart rond, terug via de Moerdijkbruggen naar ons vertrekpunt bij Lage Zwaluwe. We hebben dan ongeveer 100 km gevaren, van een heerlijke lunch genoten, en bovendien inmiddels prachtig weer. Kortom een fantastische voorjaarsexcursie, met hulde voor de organisatoren!

De Dordtsche Kil

Na vertrek uit Lage Zwaluwe worden we onthaald op een warme drank met een feestelijk gebakje en passeren onderwijl de Moerdijkbruggen stuurboord uit de Dordtsche Kil in. Rechts van ons het Eiland van Dordrecht met eerst nog een deel van de Biesbosch en links de Hoeksche Waard. We varen over de HSL-Tunnel Dordtsche Kil en dan een paar kilometer verder over de Kiltunnel. Het uitzicht aan beide zijden is niet echt spectaculair links weiden, rechts gras en al gauw zien we aan de rechter wal industriële gebouwen van Dordrecht oprijzen. Na een kilometer of negen te hebben gevaren splitst het water zich en gaan we bakboord uit de Oude Maas in.

De Oude Maas

Weldra zien we links bij Puttershoek de sloopresten van wat ooit een grote suikerfabriek was, alleen de silo’s en distributiecentrum zijn, onder de naam Cosun Beet Company, nog in gebruik. Ook gaat hier opnieuw de HSL-spoorlijn in een tunnel onder ons door om enkele kilometers verderop via Nederlands grootste rangeerterrein de Kijfhoek bij Barendrecht zich naar Rotterdam en Amsterdam te begeven.  Kort daarna worden de oevers steeds natuurlijker en mooier en dat komt omdat grote gebieden hier zijn aangemerkt als Natura 2000 gebied. Weer iets verder duikt de A29 onder de Oude Maas via de Heinenoordtunnel, vlak daarvoor zien we aan de rechter oever nog de monumentale resten van de oude hefbrug. Aan de linker oever komt na vijf km Oud-Beijerland in zicht, met grenzend aan het Spui de Beerenplaat, het enorme drinkwaterspaarbekken van de Rijnmond.

Als we onder een paar hoogspanningsmasten doorvaren zien we links de gemeente Spijkenisse op het eiland Voorne-Putten met aan de Maasboulevard een aantal hoogbouw torens tot 33 verdiepingen, rechts zien we Hoogvliet een deelgemeente van Rotterdam op het eiland IJsselmonde, en voor ons zien we de Spijkenisserbrug die beide eilanden verbindt, bestaande uit 4 delen van de oude Moerdijkbrug die in 1978 de 75 jaar oude brug met stoomtramspoor verving. Deze brug heeft een doorvaarhoogte van 12 meter, 2 delen zijn hefbaar met een doorvaarthoogte tot 45 meter. De brug had 2 bijnamen, ‘De moordenaar’ vanwege vele ongelukken met de stoomtram, en ‘Brug der zuchten’ voor de schippers vanwege de moeizame doorvaart. Op beide oevers zijn de oorspronkelijke portalen als monument bewaard. De overige 6 delen van de oude Moerdijkbrug hebben 3 aan 3 een herbestemming gevonden bij Keizersveer over de Bergsche Maas.

Als we de brug gepasseerd zijn, voegt zich van links het Hartelkanaal in de Oude Maas. Aanvankelijk was dit een zoetwaterkanaal voor de binnenvaart met de Hartelsluizen bij Spijkenisse. In 1997 is aan de zeezijde de Beerdam doorgestoken en zijn de sluizen opengezet, waardoor het een getijdekanaal werd, geschikt voor de duwvaart tot 6 bakken met erts en kolen vanuit de Europoort bestemming Roergebied in Duitsland. Als bescherming tegen stormvloeden is de Hartelkering gebouwd die normaal open staat.

We varen door en zien voor ons het complex Botlek-brug en -tunnels opdoemen, met daarachter de skyline van het industriegebied Rijnmond, links de Botlek, begin van de Europoort, en rechts de Vondelingenplaat / Pernis, richting Rotterdamse havens. Het zichtbare deel van dit complex is de ‘nieuwe’ Botlekbrug van 2015 met 2x2 rijstroken voor parallelstructuur met de A15 (met tunnel), 1 spoorlijn (uit te breiden met een 2e spoor) en ten noorden daarvan een enkele rijstrook voor lokaal langzaam verkeer met fiets- en voetpaden, tevens voor hulpdiensten. De doorvaarthoogte is 14 meter, en die van de 2 hefdelen van 55 meter breed tot 45,6 meter. Ten zuiden van de brug bevindt zich onder de Oude Maas de Botlektunnel voor de A15 met 2 tunnelbuizen elk met 3 rijstroken en vluchtstroken. De tunnel in 1980 opgeleverd, is op de zelfde wijze gebouwd als de Benelux-tunnel, met betonnen caissons die in hetzelfde bouwdok bij Pernis zijn gebouwd. Tenslotte is er de Botlekspoortunnel bestaande uit 2 geboorde tunnelbuizen van 8,65 meter doorsnede en 1835 meter lang. Vanwege de vele kabels en leidingen en de moeilijke ondergrond, zijn de buizen op ruime diepte geboord met een gronddekking van 9 meter.  Elke buis bevat 1 spoor, deel uitmakend van het Maasvlakte – Betuwelijn tracé. Deze tunnel is in 2006 in gebruik genomen.

Als we de Botlekbrug gepasseerd zijn, zitten we plotseling in een heel andere wereld, in het hartje van de Rijnmond industrie, midden tussen tientallen bedrijven vooral chemie en petrochemie, gedomineerd door Europa’s grootste raffinaderijen, links die van ExxonMobile in de Botlek, begin van de Europoort, en rechts van de Shell op de Vondelingenplaat en Pernis. Aan de oever zien we vooral verlaadstations voor de binnenvaart en Rijnvaart, pompstations voor koel- en bluswater en veel service faciliteiten. Op de achtergrond zien we de chemische fabrieken, oliekraakfornuizen en destillatietorens, en niet te vergeten ruim 90 schoorstenen. Twee ervan springen eruit omdat ze met hun hoogte van 213 meter tot ver in de omgeving te zien zijn. Tot 2023 golden ze als hoogste vrijstaande bouwwerken in Nederland, respectievelijk in 1968 en 1972 in gebruik genomen, ter vervanging van 21 veel lagere schoorstenen. Wat we zien is de betonnen buitenschacht die met de glijbekistingsmethode zijn gebouwd. Binnen zit de eigenlijke schoorsteen met een diameter van 8 meter met een ruimte van 75 cm daaromheen waarin een lift, trappenhuizen, leidingen en kabels lopen. Op ca. 200 meter is een bordes voor de navigatieverlichting op een holle betonnen ring gemonteerd. Deze ring is deels gevuld met vloeistof om slingeringen te dempen die door wind kunnen ontstaan. Door de voet van de westelijke schoorsteen loopt een ca.10 meter brede serviceweg. Overigens is de hoogste getuide constructie in Nederland de Gerbrandy zendtoren bij Lopik / IJsselstein van 372 meter hoog, die in 1961 door de HBM gebouwd is. Rond de Kerst wordt deze toren met tuikabels verlicht als de grootste kerstboom ter wereld.

De Nieuwe Maas

We varen door en zien rechtuit in noordelijke richting Vlaardingen. Daar vloeien de Oude- en de Nieuwe Maas samen en gaan westwaarts verder als het Scheur tot de Maeslantkering en vandaar als de Nieuwe Waterweg die het water bij Hoek van Holland naar de Noordzee brengt.

Wij gaan stuurboord uit de Nieuwe Maas op richting Rotterdam, over bakboord ligt Vlaardingen aan de noordkant en even verderop zien we aan de linkeroever, half in het water het Delta Hotel. Rechts varen we nog steeds langs de Shell raffinaderij, en kruisen nu de Benelux-tunnel voor de A4 en net als de Botlektunnel met 2x3 rij- en vluchtstroken. We zien nu Schiedam op de linkeroever, op voormalige scheepswerven zijn nu onder meer de bedrijven Mammoet, Damen Shiprepair Rotterdam en Huisman gevestigd. Inmiddels is het lunchtijd en komt ook de inwendige mens aan bod. Voor op het 2e dek komt zowaar een rijkelijk gesorteerd lunchbuffet uit de vloer omhoog rijzen, waarvan volop wordt genoten.

Ondertussen komen ook de Rotterdamse havens in beeld, als we aan de rechterkant de Eemhaven zijn gepasseerd zien we de ONDERZEEBOOTLOODS. Dit restant van de eens vermaarde RDM is nu een evenementen complex van Ahoy-Rotterdam met maar liefst 4280 m2 vloeroppervlak geschikt voor zo’n 5000 feestvierders. We varen langs de bekende Waalhaven, en aan de overkant zien we de toegang naar Delfshaven, vanhier uit loopt de Schie, ook wel de Vliet, langs Blijdorp, Delft, Rijswijk, Drievliet, Voorburg en Leidschendam naar Leiden. Vervolgens kruisen we de oudste tunnel van Nederland, de Maastunnel, die Rotterdam noord en zuid met elkaar verbindt, met aan weerszijden de monumentale toegang voor fietsers en voetgangers met de bekende lange roltrappen. Aan de linkeroever staat de 185 meter hoge Euromast in Het Park, die ter gelegenheid van de eerste Floriade 1960 is gebouwd en later tot zijn huidige hoogte is verlengd. Een favoriete attractie is het ‘abseilen’ vanaf 100 meter. Het Park wordt aan de waterkant begrensd door de Parkhaven en de Parkkade, bekend van vele evenementen en vlootshows. Rechts passeren we de Maashaven waar het ‘ss Rotterdam’ zijn laatste bestemming heeft gevonden als hotelschip. 

We varen door langs Katendrecht de Rijnhaven en de ‘Kop van Zuid’ waarop onder meer het prachtige gebouw van ‘Hotel New York’, de ‘Port of Rotterdam’ met de verkeersleiding van de hele Rijnmond, het Nederlands fotomuseum, Cruise Terminal Rotterdam en diverse prominente woontorens, zoals de Maastoren van 165 meter en 44 verdiepingen. Aan het Wilhelminaplein staan de Rechtbank Rotterdam, het nieuwe Luxor Theater en het KPN hoofdkantoor, allemaal rond het Metro station. Van hier ben je ook zo op de Erasmusbrug, ook wel de Zwaan genoemd vanwege zijn slanke hals, daar zullen we aanstonds onderdoor varen. Maar eerst kijken we nog naar de overkant, daar staat aan de voet van de brug aan het Willemsplein het hoogste gebouw van Nederland de Zalmhaventoren van 61 verdiepingen en 215 meter hoog (inclusief een 12 meter hoge mast), dus net 2 meter hoger dan die schoorstenen van Shell Pernis. Het gebouw is door de BAM gebouwd en in 2022 opgeleverd. 

Er zijn zoveel interessante details, dat het de moeite waard is om er een apart artikel aan te wijden. Eén interessant feitje voor nu: Op 16 juni 2024 rond 2:00 ’s-Nachts kreeg de Rotterdamse brandweer een automatische brandmelding op de 48ste verdieping van de Zalmhaventoren, aanvankelijk als een middelbrand maar snel opgeschaald naar zeer grote brand. De nachtportier was als eerste ter plaatse na 48 trappen te hebben beklommen, de liften mogen immers in zo’n geval niet gebruikt worden. Korte tijd later waren ook brandweerlieden met volle bepakking via een speciale noodlift ter plaatse en hadden de brand snel onder controle, dankzij het feit dat de automatische sprinklerinstallatie het meeste werk al had gedaan. Nadat de brandweer de inmiddels ontruimde vijf verdiepingen (de 48ste  met 2 er boven en 2 er onder) op rook en waterschade had gecontroleerd, konden de bewoners nog voor het ochtendgloren hun appartementen weer betrekken. De meeste bewoners hebben niets van het hele gebeuren gemerkt! Zó, we varen verder, onder de Erasmusbrug door en houden links aan, om het Noordereiland heen. Links komt de Leuvehaven met het Maritiem Museum uit  in de Nieuwe Maas. Verderop passeren we de Willemsbrug die de Maasboulevard verbindt met het Noordereiland, vandaar kan je met de Koninginnebrug naar het vaste land richting Feijenoord. De ernaast liggende Koningshavenbrug, beter bekend als ‘De Hef’ is niet meer in gebruik, het is nu industrieel erfgoed. Na een ruime bocht naar rechts komen we langs de wijk Feijenoord en in de volgende bocht naar links zien we ook het stadion van FC Feyenoord. Verder door de bocht  komen beide ‘Van Brienenoordbruggen’ in zicht, doorvaarhoogte tot 25 meter en een basculedeel met 50 meter doorvaartbreedte, in 1965 en 1990 in gebruik genomen voor de A16 met 2x6 rijstroken geschikt voor 250.000 voertuigen per dag, de drukste brug van het land. Links voor de bruggen liggen half in het water de hoofdkantoren van ‘Van Oord Dredging’, wèl bekend bij onze oud HAM’mers. Het is duidelijk te zien dat de bruggen aan een grondige opknapbeurt toe zijn. Na een poging om het hele project aan één aannemerscombinatie te gunnen, is het nu opgedeeld in 4 contracten, waarvan het 1ste, de beweegbare delen en het civiele werk naar verwachting midden volgend jaar wordt gegund. Volgens het nieuwe plan wordt het beweegbare deel in 2029 vervangen, wordt de West-boog in 2030 en tenslotte de Oost-boog in 2032 vervangen.

Even verder stroomt de Hollandsche IJssel in de Nieuwe Maas, daar zien we op de punt de nieuwe bouwhal van de baggerschepenbouwer ‘IHC-Holland’. Een paar honderd meter verder zien we ook aan de linkeroever zowaar een replica van de ‘Ark van Noach’, maar dieren waren er niet te zien, afgezien van enkele vogels en wellicht wat vissen. Het landschap wordt nu afwisselend industrie, bewoning en groen. De zon is inmiddels volop gaan schijnen.

De Noord

We komen nu bij de driesprong waar de Lek in de Nieuwe Maas stroomt, die op haar beurt naar rechts afbuigt en overgaat in de Noord. Hier ligt ook aan de oostoever het UNESCO Werelderfgoed Kinderdijk met zijn vele watermolens, maar die kunnen wij vanaf de boot niet zien. We varen langs Alblasserdam links met leegstaande fabriekshallen enerzijds, en Ridderkerk rechts met woningen, groen en de Crezéepolder als natuurgebied anderzijds. Hierna varen we onder de brug over de Noord bij Hendrik Ido Ambacht. Aan de linkerkant zien we de fabriekshallen van NedStaal die deels een nieuwe bestemming hebben gekregen al dan niet aangevuld met nieuwe productiehallen. Hier splitst de Noord zich, wij nemen de rechter tak de Rietbaan, waar we goed zicht hebben op het Natuureiland Sophiapolder. Hier broeden veel vogels. Het eiland kan alleen onder begeleiding bezocht worden per boot. Na twee km voegen beide stromen zich weer samen op de hoogte van Papendrecht. Hier is weer een driesprong, van links komt de Beneden Merwede uit in de Noord om samen over te gaan in de Oude Maas.

We varen nu rechts langs Zwijndrecht met Dordrecht aan de linker zijde. We zien hier onder andere de scheefstaande Onze-Lieve-Vrouwekerk aan de Pottenkade uitkomend op de Leuvehaven met de vele binnenvaarschepen. We varen onder de spoorbrug en verkeersbrug door en kruisen de Drechttunnel van de A16. Nog enkele kilometers dan draaien we de Dordtsche Kil op, hier begonnen we vanmorgen aan de westelijke tak van de Oude Maas, de cirkel is nu rond en we begeven ons terug naar Lage Zwaluwe, weer onder de 3 Moerdijkbruggen door die we vandaag in al zijn facetten onderweg zijn tegen gekomen. Het was een fijne dag, goede verzorging, mooi weer en vele indrukken rijker. Graag tot een volgende keer.

Frans van der Weerdt / Frits Prinse.

Technische details Zilvermeeuw Z9

Afmetingen: L= 39 m, B=7,7 m, diepgang 1,3 m, waterverplaatsing 285 m3 , 2 dekken + panoramadek, capaciteit 235 personen, bouwjaar 2023. Voorstuwing volledig elektrisch, met 2 schroeven elk met een elektromotor van 250 kW en een boegschroef van 160 kW, hiermee wordt een snelheid van 17,5 km/uur bereikt, hiervoor zijn 324 Li-Ion-batterij-pakketten elk met een capaciteit van 4,352 kWh bij 12,8 V beschikbaar, opgesteld in 2 volledig van elkaar gescheiden compartimenten in het voorschip. Hiermee kan 8 – 10 uur gevaren worden (gemiddeld 9 uur per dag), waarna met walstroom wordt opgeladen. Voor meerdaagse reizen en noodgevallen zijn 2 back-up Volvo Penta D8 dieselgeneratoren van elk 250 kW beschikbaar, opgesteld in het achterschip bij de schroefas motoren.